راهنمای نگهداری کنسرو و کمپوت قبل و بعد از بازشدن

برای استفاده و نگهداری از محصلات غذایی کنسروی حتما باید اطلاعات مندرج روی بسته محصول را بخوانید. با این وجود، یک‌سری نکات در مورد تمام مواد کنسروی یکسان است که باید از آن‌ها اطلاع داشته باشید.

کنسرو و کمپوت تا زمانی که بسته‌بندی سالم و درِ آن‌ها باز نشده باشد، معمولا ماندگاری بالایی دارند؛ اما این موضوع به معنای امکان نگهداری آن‌ها در هر شرایطی نیست. گرما، رطوبت، نور مستقیم خورشید و آسیب‌دیدن قوطی می‌توانند کیفیت محصول را کاهش دهند یا ایمنی آن را تحت‌تاثیر قرار دهند.

پس از بازشدن قوطی نیز شرایط تغییر می‌کند. محصولی که پیش از بازشدن در دمای محیط نگهداری می‌شد، باید در زمان کوتاهی به یخچال منتقل و طی چند روز مصرف شود. در این مطلب از «شانی» روش صحیح نگهداری کنسرو و کمپوت را از زمان خرید تا مصرف باقی‌مانده محصول بررسی می‌کنیم.

شرایط نگهداری کنسرو و کمپوت بازنشده

قوطی‌های سالم و بازنشده را در محلی خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. معمولا کابینتی که از اجاق گاز، بخاری، شوفاژ، سینک ظرف‌شویی و لوله‌های آب فاصله دارد، محل مناسبی برای نگهداری این محصولات است.

رطوبت می‌تواند باعث زنگ‌زدگی بدنه یا درزهای قوطی شود و گرمای مداوم نیز کیفیت رنگ، طعم و بافت محصول را کاهش می‌دهد. بنابراین انباری بسیار گرم، صندوق عقب خودرو، بالکن آفتاب‌گیر و کابینت بالای اجاق گاز مکان‌های مناسبی نیستند.

همچنین بهتر است محصولات قدیمی‌تر را در قسمت جلوی قفسه و محصولات جدیدتر را پشت آن‌ها قرار دهید. این روش که با عنوان «اولین ورودی، اولین خروجی» شناخته می‌شود، کمک می‌کند محصولات پیش از پایان تاریخ مصرف استفاده شوند.

توصیه‌هایی برای پیش از خرید و زمان مصرف

سلامت ظاهری بسته‌بندی یکی از مهم‌ترین معیارها برای انتخاب کنسرو یا کمپوت است. حتی اگر تاریخ مصرف محصول تمام نشده باشد، قوطی آسیب‌دیده ممکن است قابل‌استفاده نباشد.

محصول را در شرایط زیر نخرید یا مصرف نکنید:

• قوطی بادکرده یا متورم است.
• بدنه یا درزهای آن نشتی دارد.
• زنگ‌زدگی عمیق، سوراخ یا ترک روی بسته‌بندی دیده می‌شود.
• قوطی در قسمت درز بالا، پایین یا کناره‌ها فرورفتگی شدیدی دارد.
• درِ شیشه شکسته، لق یا فاقد پلمب سالم است.
• هنگام بازکردن، مایع یا کف با فشار به بیرون می‌زند.
• محتویات محصول تغییر رنگ داده، کپک زده یا بوی غیرطبیعی دارد.

سازمان غذا و داروی آمریکا نیز توصیه می‌کند قوطی‌های متورم، نشتی‌دار، زنگ‌زده در قسمت درز یا دارای فرورفتگی شدید مصرف نشوند؛ زیرا ممکن است آب‌بندی بسته‌بندی آسیب دیده باشد. همچنین ظاهر و بوی طبیعی همیشه ایمنی محصول را تضمین نمی‌کند؛ بنابراین برای بررسی سلامت یک کنسرو مشکوک، هرگز آن را نچشید.

اگر دغدغه استفاده از مواد غذایی کنسروی و کمپوت‌ها را دارید، می‌توانید مقاله «شلف لایف محصولات غذایی به چه معناست» را مطالعه کنید.

آیا تاریخ انقضا تنها معیار سلامت کنسرو است؟

تاریخ درج‌شده روی بسته‌بندی معیار مهمی است و باید حتما بررسی شود؛ اما تنها معیار سلامت محصول نیست. شرایط نگهداری و سلامت قوطی نیز اهمیت زیادی دارند.

ممکن است محصول هنوز به تاریخ انقضا نرسیده باشد، اما به دلیل نشتی، ضربه شدید یا نگهداری در محیط بسیار گرم قابل‌مصرف نباشد. در مقابل، بعضی تاریخ‌های درج‌شده بر محصولات در کشورهای مختلف بیشتر نشان‌دهنده زمان حفظ بهترین کیفیت هستند؛ بااین‌حال برای محصولات شانی و سایر محصولات موجود در بازار ایران، بهتر است همیشه دستور نگهداری و تاریخ مصرف درج‌شده روی همان بسته‌بندی در اولویت قرار گیرد.

آیا کنسروها را باید پیش از مصرف جوشاند؟

براساس توصیه منتشرشده از سوی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، قوطی کنسروهای کم‌اسید مانند انواع حبوبات، ذرت، نخودفرنگی، مخلوط سبزیجات، غذاهای آماده و محصولات گوشتی باید پیش از بازشدن، به مدت ۲۰ دقیقه در آب جوشانده شود. این زمان از لحظه جوش‌آمدن آب محاسبه می‌شود.

برای انجام صحیح این کار، قوطی بسته را داخل قابلمه قرار دهید، به‌اندازه‌ای آب اضافه کنید که قوطی در آب قرار بگیرد و پس از جوش‌آمدن، ۲۰ دقیقه زمان بگیرید. قوطی را مستقیماً روی شعله نگذارید و پیش از بازکردن اجازه دهید کمی خنک شود.

معمولا کمپوت‌های میوه به دلیل ماهیت اسیدی و وجود شربت، در گروه کنسروهای نیازمند جوشاندن قرار نمی‌گیرند. بااین‌حال، اگر بسته‌بندی آسیب‌دیده یا متورم است، جوشاندن آن را سالم نمی‌کند و محصول باید دور ریخته شود.

نگهداری کنسرو بعد از بازشدن

پس از بازکردن قوطی، محصول دیگر ماندگاری قبل را ندارد و باید در مدت کوتاهی در یخچال قرار گیرد. بهتر است مقدار موردنیاز را با قاشق تمیز بردارید و باقی‌مانده را سریع داخل ظرف تمیز و دربسته بریزید.

معمولا کنسروهای کم‌اسید مانند لوبیا، عدسی، ذرت، نخودفرنگی، مخلوط سبزیجات و غذاهای آماده را می‌توان حدود سه تا چهار روز در یخچال نگهداری کرد. البته اگر روی بسته‌بندی زمان کوتاه‌تری نوشته شده است، همان دستور باید ملاک قرار گیرد.

برخلاف یک باور رایج، باقی‌ماندن کوتاه‌مدت غذا در قوطی بازشده لزوما باعث سمی‌شدن فوری آن نمی‌شود؛ اما انتقال محصول به ظرف شیشه‌ای یا پلاستیکی دربسته انتخاب بهتری است.

ظرف جداگانه از جذب بوهای یخچال، خشک‌شدن سطح غذا و آلودگی ثانویه جلوگیری می‌کند. همچنین پوشاندن کامل قوطی بازشده دشوار است و تماس محصول با هوا می‌تواند کیفیت طعم و رنگ آن را سریع‌تر تغییر دهد. بنابراین بهتر است باقی‌مانده کنسرو را در همان قوطی رها نکنید.

برای نگهداری بهتر:

• باقی‌مانده غذا را حداکثر تا دو ساعت پس از بازشدن یا سرو، داخل یخچال قرار دهید.
• از ظرف شیشه‌ای یا پلاستیکی مخصوص مواد غذایی با درِ محکم استفاده کنید.
• تاریخ بازشدن محصول را روی ظرف بنویسید.
• برای برداشتن غذا همیشه از قاشق تمیز و خشک استفاده کنید.
• محصول را چند بار از یخچال خارج و دوباره به آن برنگردانید.
• اگر درباره مدت یا شرایط نگهداری تردید دارید، محصول را مصرف نکنید.

در هوای بسیار گرم، باقی‌ماندن مواد غذایی فسادپذیر بیرون از یخچال خطرناک‌تر است و باید سریع‌تر سرد شوند.

نگهداری کمپوت بعد از بازشدن

کمپوت بازنشده نیازی به یخچال ندارد، مگر آنکه روی بسته‌بندی دستور دیگری درج شده باشد. اما پس از بازکردن، میوه و شربت باقی‌مانده باید داخل ظرف تمیز و دربسته در یخچال قرار گیرند.

معمولا محصولات کنسروی با ‌اسید زیاد مانند میوه‌ها، پس از بازشدن حدود پنج تا هفت روز در یخچال قابل‌نگهداری هستند. بااین‌حال، کیفیت میوه ممکن است زودتر کاهش پیدا کند؛ به همین دلیل بهتر است کمپوت را طی چند روز مصرف کنید و دستور روی بسته‌بندی را در اولویت قرار دهید.

میوه‌های کمپوت را همراه با مقداری از شربت نگهداری کنید. خارج‌کردن کامل میوه از شربت می‌تواند باعث خشک‌شدن سطح، تغییر رنگ یا افت بافت آن شود. از ریختن قاشق استفاده‌شده یا باقی‌مانده دسر داخل ظرف اصلی نیز خودداری کنید.

نگهداری کنسرو حبوبات و سبزیجات

کنسرو لوبیا، نخودفرنگی، ذرت و مخلوط سبزیجات پس از بازشدن باید در یخچال قرار گیرد و بهتر است حداکثر طی سه تا چهار روز مصرف شود. اگر محصول در غذا استفاده شده است، زمان نگهداری آن با شرایط همان غذای آماده محاسبه می‌شود.

نگهداری کنسرو غذاهای آماده

خوراک لوبیا با قارچ، عدسی، خوراک بادمجان و سایر غذاهای آماده پس از بازشدن باید سریع سرد و در ظرف دربسته نگهداری شوند. هر بار فقط مقدار موردنیاز را گرم کنید؛ زیرا گرم‌کردن و سردکردن مکرر هم کیفیت غذا را کاهش می‌دهد و هم احتمال آلودگی را بیشتر می‌کند.

نگهداری کمپوت‌های میوه

کمپوت هلو، گیلاس، آلبالو، گلابی و سایر میوه‌ها را پس از بازکردن همراه شربت داخل یخچال قرار دهید. تغییر شدید بو، طعم، رنگ، ایجاد حباب غیرطبیعی یا کپک، نشانه غیرقابل استفاده بودنِ محصول است.

اشتباهات رایج در نگهداری کنسرو و کمپوت

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، قراردادن محصول بازشده برای چند ساعت روی میز یا کانتر آشپزخانه است. مواد غذایی بازشده باید حداکثر طی دو ساعت به یخچال منتقل شوند.

نگهداری قوطی‌های بازنشده در یخچال نیز ضروری نیست و رطوبت یخچال ممکن است در نگهداری طولانی باعث زنگ‌زدگی قوطی شود. همچنین نباید برای تشخیص سلامت یک محصول مشکوک، مقدار کمی از آن را چشید؛ بعضی آلودگی‌ها ممکن است بدون بو، طعم یا ظاهر آشکار وجود داشته باشند.

شستن قاشق استفاده‌شده و واردکردن دوباره آن به ظرف، مخلوط‌کردن باقی‌مانده غذای بشقاب با محصول اصلی و اعتماد کامل به بو نیز از اشتباهات دیگر هستند.

سخن آخر

برای نگهداری صحیح کنسرو و کمپوت، سه اصل را به خاطر بسپارید: قوطی بازنشده را در محیط خشک و خنک قرار دهید، بسته‌بندی آسیب‌دیده را مصرف نکنید و محصول بازشده را سریعاً به ظرف دربسته و یخچال منتقل کنید. معمولا کنسروهای حبوبات، سبزیجات و غذاهای آماده پس از بازشدن سه تا چهار روز و کمپوت‌های میوه حدود پنج تا هفت روز در یخچال ماندگاری دارند. بااین‌حال، دستور درج‌شده روی بسته‌بندی هر محصول همیشه اولویت دارد.